نقد و برسی مفهوم نیابت از دیدگاه امام خمینی با تکیه بر حل تنافی اخذ اجرت و اخلاص در عبادات نیابی استیجاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقر العلوم

چکیده

نیابت در فقه اسلامی از دیرباز مورد توجه علمای شیعه بوده و عمده جایگاه آن در عبادات استیجاری مطرح می‌شود. با حکم جواز معصومان بر عبادات تعبدی، از جمله حج، این پرسش مطرح شده که چگونه دریافت اجرت برای عمل عبادی با قصد قربت سازگاری دارد؟ امام خمینی) در کتاب مکاسب محرمه سه مفهوم نیابت را برای حل این مسئله مطرح می‌کند: تنزیل شخص، تنزیل عمل، و ادای دین.
هدف این پژوهش، بررسی و صحت‌سنجی این سه مفهوم و تبیین ماهیت حقیقی نیابت در عبادات استیجاری است. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر منابع معتبر فقهی و آثار امام خمینی) است.
نتایج نشان می‌دهد در نظریهٔ اول، شخص خود را نایب از دیگری می‌کند؛ در تنزیل عمل، تنها عمل شخص تنزیل می‌شود؛ و در مفهوم سوم (ادای دین)، عمل منوب‌عنه به منزلهٔ دینی می‌شود که نایب باید آن را ادا کند. بررسی این مفاهیم نشان می‌دهد هر یک بخشی از حقیقت نیابت را تبیین می‌کند، اما هیچ‌یک به‌تنهایی پاسخ کامل به مسئلهٔ سازگاری اجرت با قصد قربت نیست.
کلیدواژه‌ها: مفهوم نیابت، عبادات استیجاری، تنزیل شخص، تنزیل عمل، ادای دین.

کلیدواژه‌ها

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار