1
دانشیار گروه فقه و حقوق قضایی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
2
دانشپژوه دوره دکتری فقه و حقوق قضایی دانشگاه جامعة المصطفی العالمیة
چکیده
ادله اثبات جرم، موضوعی اساسی در نظامهای حقوقی مختلف است و حسب آنکه رویکرد حاکم بر طرق اثبات دعوی، سیستم ادله قانونی و یا اقناع وجدان قاضی باشد این ادله متفاوت است ولیکن در هر دو سیستم، بحث اساسی، مشروعیت تحصیل دلیل است؛ یعنی صرف قانونی بودن دلیل کافی نبوده بلکه لازم است تحصیل آن نیز با ابزارها و شیوههای مشروع صورت پذیرد. از منظر فقهی، حکم تکلیفی تحصیل ادله از طرق غیر شرعی، حرمت است و سیستم قضایی نباید در جهت اثبات جرم از هر روش غیر قانونی بهره جوید. اما در خصوص حکم وضعی آن، یعنی اعتبار ادله غیر قانونی در اثبات جرم در مواردی به طور مسلم، شیوه تحصیل دلیل، اعتبار آن را از بین می برد مانند اقراری که با شکنجه حاصل شده باشد. همچنین توسل به اقدامات محیلانه نیز فاقد ارزش قضایی نزد قاضی میباشد.
این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی به بررسی تأثیرگذاری تحصیل دلیل از طریق نامشروع در کشف و اثبات جرم میپردازد و در این راستا ادله بحث، به تفکیک مورد تدقیق قرار گرفته و نهایتاً دیدگاه مختار از منظر فقهی بیان میگردد. از منظر حقوقی نیز ضمن تبیین قوانین موجود، رویکرد رویه قضایی در این خصوص ارزیابی میشود. کلیدواژهها: ادله اثبات، دلیل غیر قانونی، تحصیل دلیل، اقناع وجدان قاضی، دادرسی منصفانه.
)